پزشکی و سلامتپیشگیری و درمان بیماری ها

بیماریهای کبدی و روشهای پیشگیری از آنها

همانطور که می دانید، کبد یکی از اندام های حیاتی بدن است که در قسمت راست و بالای شکم و در زیر دیافراگم واقع است. این اندام دارای فعالیت های زیستی بسیاری است. برای مثال کبد دائماً خونی را که در بدن گردش می کند فیلتر کرده و سموم و سایر مواد زائد شیمیایی را از خون خارج و آنها را برای دفع مهیا می کند.

از آنجا که تمام خون موجود در بدن باید از کبد عبور کند و نیز به سبب ازتباط نزدیک سلول های کبدی و جریان خونی که از این اندام میگذرد، کبد به شدت در معرض سلول های سرطانی احتمالی است که در جریان خون حرکت می کنند.

چندین نوع سرطان می تواند این اندام را درگیر کند:

سرطان سلول های کبدی یا سرطان اولیه کبد

شایع ترین نوع سرطان کبد، سرطان اولیه کبد یا سرطان سلول های کبدی است که تحت عنوان «هپاتوسلولار کارسینوما» نیز شناخته می شود. در این بیماری برخی هپاتوسیت ها یا همان سلول های اصلی کبد از نظر ظاهر و عملکرد، غیر طبیعی یا سرطانی می شوند و میتوانند برای سلول ها، بافت ها و اندام های سالم مجاور مخرب باشند. انواع دیگر سرطان اولیه کبد، مانند کلانژیوکارسینوما و هپاتوبلاستوما هستند که از انواع سرطان های نادر کبد محسوب می شوند.

سرطان متاستاتیک کبدی یا سرطان ثانویه کبد

در بیشتر موارد سرطانی شدن کبد حاصل گسترش سلول های سرطانی (متاستاز) از منشا اندام های دیگر مانند روده بزرگ، ریه یا پستان است. در حالی که منشا سرطان اولیه کبد از خون اندام کبد است و در موارد کمتری مشاهده می شود. در سرطان ثانویه کبد، نوع سرطان به نام اندام مبدا سرطان نام گذاری می شود.

سرطان سلول های کبدی (سرطان اولیه کبد) حدود ۲ درصد از کل سرطان ها در آمریکا را تشکیل می دهد، اما در برخی از کشورهای توسعه نیافته تا حدود نیمی از کل سرطان ها را تشکیل می دهد. این امر بیشتر به دلیل شیوع هپاتیت ناشی از ویروس های مسری است که فرد را به سرطان کبد مستعد می کند.

طبق گزارش انجمن سرطان آمریکا، در سال ۲۰۱۹ برای حدود ۴۲ هزار نفر سرطان کبد تشخیص داده است. از این تعداد، حدود ۲۹ هزار نفر مرد و بیش از ۱۲ هزار نفر زن بودند. همچنین از سال ۱۹۸۰، تشخیص سالانه سرطان کبد ۳ برابر شده است.

لازم به ذکر است که با توجه به اینکه کبد از چندین نوع سلول مختلف تشکیل شده است، تومورهایی که می توانند در آنجا شکل بگیرند انواع مختلفی دارند. الزماً همه تومورهای شکل گرفته از نوع بدخیم و سرطانی نیستند، بلکه برخی از تومورها مانند همانژیوم، هپاتیک آدنوما، فیبروما، لیپوما، لیومایوما و کیست ها تومورهای خوش خیم (غیر سرطانی) محسوب می شوند. به وجود آمدن هر کدام از این تومورها دلایل متفاوتی دارد و به روش های مختلفی نیز درمان می شوند. مسلماً چشم انداز سلامت و بهبودی کبد فرد، بستگی به نوع تومور دارد.

علائم سرطان سلول های کبدی

بیشتر افراد که در مراحل اولیه سرطان سلول های کبدی هستند علائمی ندارند. این علائم معمولا تا زمانی که بیمار به مرحله پیشرفته نرسد، آشکار نمی شود. هنگامی که علائم و نشانه ها ظاهر می شوند، ممکن است شامل موارد زیر باشند:

کاهش وزن خود به خودی، از دست دادن اشتها، درد قسمت فوقانی شکم، تهوع و استفراغ، ضعف و خستگی عمومی، تورم در شکم یا ایجاد مایعات، زرد شدن پوست و سفیدی چشم (زردی)، مدفوع سفید و گچی، بزرگ شدن کبد یا طحال یا هر دو و نفخ شدید.

علل سرطان سلول های کبدی

سرطان کبد هنگامی اتفاق می افتد که در ذخایر ژنتیکی (دی.ان.آ) سلول های کبدی جهش ایجاد شود. این جهش ها سبب تغییر در عملکرد سلول ها شده و ممکن است سبب رشد خارج از کنترل و سرانجام تشکیل تومور یا همان توده ای از سلول های سرطانی شود.

بعضی اوقات علت سرطان کبد شناخته شده است مانند عفونت های مزمن کبدی، اما گاهی اوقات سرطان کبد در افراد فاقد بیماری زمینه ای اتفاق می افتد و مشخص نیست که چه عواملی باعث آن می شوند.

عوامل خطرساز

عواملی که خطر ابتلا به سرطان اولیه کبد را افزایش می دهند عبارت اند از :

  • عفونت مزمن با ویروس های هپاتیت : عفونت مزمن به ویروس هپاتیت B یا ویروس هپاتیت C خطر ابتلا به سرطان کبد را افزایش می دهند.
  • سیروز : این وضعیت پیش رونده و برگشت ناپذیر باعث می شود بافت کبد آسیب ببیند و احتمال ابتلا به سرطان کبد را افزایش می دهد.
  • دیابت : افراد مبتلا به این اختلال در مقایسه با افراد سالم خطر بیشتر برای ابتلا به سرطان کبد دارند.
  • قرار گرفتن در معرض آفلاتوکسین ها : آفلاتوکسین ها سموم تولید شده توسط کیک هایی هستند که در محصولات زراعی مانند غلات و آجیل ایجاد می شوند. محصولات زراعی آلوده به آفلاتوکسین ها ممکن است در غذاهای تولید شده با این محصولات نیز وجود داشته باشند.
  • مصرف الکل : مصرف بیش از حد الکل می تواند طی سال های طولانی منجر به آسیب جبران ناپذیر به کبد شود و خطرات ابتلا به سرطان کبد را افزایش دهد.
  • استفاده از برخی مواد شیمیایی مشابه هورمون های استروئیدی : استفاده طولانی مدت از مواد مشابه هورمون جنسی مردانه که توسط ورزشکاران برای افزایش ماهیچه ها استفاده می شود، میتواند خطر ابتلا به سرطان کبد را کمی افزایش دهد.
  • چاقی : اضافه وزن می تواند با ایجاد کبد چرب غیر الکی و تجمع چربی در کبد، خطر ابتلا به سرطان کبد را افزایش دهد.
  • جنسیت : مردان بیشتر از زنان به سرطان کبد مبتلا می شوند.

پیشگیری از ابتلا به سرطان کبد

سیروز خطر ابتلا به سرطان کبد را افزایش می دهد. برای کاهش خطر ابتلا به سرطان کبد، باید خطر ابتلا به سیروز را کاهش داد. سیروز کبدی وضعیتی است در کبد که سلول های آن در اثر بیماری ناکارآمد شده و به مرور بافت این اندام به اصطلاح فیبروز می شود. با پیشرفت سیروز در حقیقت، بخش های فیبروزی در کبد گسترش پیدا می کنند. برای کاهش خطر سیروز موارد زیر را باید مد نظر قرار داد :

  • حفظ وزن متعادل خود : اگر وزن فعلی متعادل است، با انتخاب یکی رژیم غذایی سالم و ورزش کردن در طول هفته، باید آن را حفظ کند. در صورت نیاز به کاهش وزن، میزان کالری مصرفی روزانه باید کاهش یابد و ورزش منظم انجام شود. روند کاهش وزن باید به آرامی (حدود نیم کیلو تا یک کیلوگرم در هفته) صورت گیرد.
  • واکسینه شدن در برابر هپاتیت B : با دریافت واکسن هپاتیت B می توان خطر ابتلا به این هپاتیت را کاهش داد. همه افراد اعم از کودکان، بزرگ سالان و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی می توانند این واکسن را دریافت کنند.
  • مقابله با هپاتیت C : هیچ واکسنی برای هپاتیت C وجود ندارد، اما می توان خطر ابتلای به عفونت را کاهش داد. برای این کار باید از روابط پرخطر و محافظت نشده پرهیز نمود. همچنین باید از استفاده سرنگ های آلوده و مصرف شده خودداری کرد و هنگام سوراخ کردن گوش یا خال کوبی به مراکز معتبر مراجعه نمود. اگر این مراکز پاسخگوی پرسش های بهداشتی افراد نباشند، این را می توان به عنوان علامتی مبتنی بر مناسب نبودن تسهیلات آنها در نظر گرفت. در صورت ابتلای به انواع هپاتیت، باید برای درمان آن ها اقدام نمود. تحقیقات نشان می دهند که درمان هپاتیت ها که امروز خوشبختانه در دسترس هستند، می تواند خطر ابتلا به سرطان کبد را کاهش دهد.
به این مطلب امتیاز دهید!
0 / 0
برچسب ها

مطالب پیشنهادی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن