پزشکی و سلامتپیشگیری و درمان بیماری ها

تصلب شرایین یعنی چی؟ پاسخی برای تمام سوالات شما

در بیماری تصلب شرایین یا آترواسکلروز (Atherosclerosis) شریان ها تنگ و باریک می شوند. این بیماری میتواند شریانهای هر جایی از بدن را گرفتار کند و یک علت عمده در بروز سکته های قلبی، سکته های مغزی و ضعف گردش خون در پاها میباشد.

هنگامی که مواد چربی مثل کلسترول که در خون جریان دارد در دیواره شریان ها رسوب نموده و تشکیل ماده ای زرد رنگ به نام آتروم (atheroma) را می دهد باعث تنگ و باریک شدن شریان می شود. این رسوبیها باعث می شوند که حرکت جریان خون در شراین ها محدود شود. بعلاوه، لایه عضلانی دیواره شریانها ضخیم تر شده و باعث تنگ تر شدن بیشتر شریان میگردد.

پلاکتهای خون ممکن است به همدیگر چسبیده و بر روی سطح این رسوبها بچسبند و باعث تشکیل لخته خون شوند. یک لخته بزرگ خون ممکن است باعث انسداد کامل شریان شده و در نتیجه عضوی که به آن خونرسانی می شد دیگر از خون و اکسیژن محروم می شود.

بیماری تصلب شرائین در کشورهای شمال اروپا خیلی شایعتر از کشورهای عقب مانده و در حال توسعه آفریقا و آسیا می باشد. این بیماری با افزایش سن شایعتر می گردد و در بعضی خانواده ها نیز بیشتر دیده می شود. خیلی به ندرت ممکن است این بیماری در افراد زیر ۴۵ سال باعث بروز مشکل شود. هورمون جنسی زنانه استروژن کمک میکند که از بروز تصلب شرایین جلوگیری شود.

بنابراین بیماری تصلب شرایین در خانمها در قبل از سنین بائسگی که هورمون استروژن زیادی در بدنشان تولید می شود خیلی کمتر از آقایان رخ می دهد. با این حال در سن ۶۰ سالگی میزان خطر ابتلاء به تصلب شرایین در خانمها به اندازه آقایان می شود. گرچه خانمهایی که بعد از سن یائسگی از داروهای حاوی استروژن استفاده می کنند ممکن است از اثرات مفید آن در پیشگیری از بروز تصلب شرایین بهره ببرند.

خطر بروز تصلب شرایین تا حدود زیادی به میزان کلسترول موجود در جریان خون آن هم به نحوه رژیم غذایی و عوامل ژنتیکی مربوط می شود بستگی دارد. از آنجایی که میزان کلسترول بستگی زیادی به رژیم غذایی افراد دارد، بیماری تصلب شرایین در کشورهای غربی که اکثرا افراد آنها دارای رژیم غذایی پر چربی هستند بسیار شایعتر می باشد.

بعضی از بیماریها مثل مرض قند (دیابت) میتواند صرف نظر از نوع رژیم غذایی، با میزان بالای کلسترول خون ارتباط داشته باشد. بعضی از بیماریهای ارثی چربی ها نیز باعث بالا رفتن میزان چربی ها در خون می شود. به غیر از بالا بودن میزان کلسترول خون، سایر عواملی که احتمال بروز تصلب شرائین را افزایش میدهند عبارتند از : سیگار کشیدن، عدم انجام تمرینات منظم ورزشی، بالا بودن فشار خون و اضافه بودن وزن بخصوص اگر تمرکز چربی در اطراف شکم باشد (چاقی شکمی).

علائم تصلب شرایین

در مراحل اولیه تصلب شرایین معمولا هیچ علامتی وجود ندارد. علائمی که بعدها بوجود می آیند بخاطر کاهش و یا توقف خونرسانی به قسمت هایی از بدن می باشد که شریانهای آنها گرفتار شده است. اگر شریان های کرونری قلب که به عضلات قلب خونرسانی می کنند تا حدودی گرفته و مسدود شوند علایمی مثل درد سینه آنژین قلبی ایجاد می گردد.

اگر این شریانها بطور کامل مسدود شوند ممکن است یک سکته قلبی ناگهانی و اغلب مرگبار بروز نماید. بسیاری از سکته های مغری بر اثر تصلب شرایین در شریانهایی که مغز خونرسانی می کنند ایجاد می شود. اگر شریان های پاها دچار تصلب شرایین شوند، اولین علامت آن ممکن است گرفتگی دردناک عضلات پا در هنگام راه رفتن باشد زیرا جریان خون کافی در عضلات پا وجود ندارند. اگر تصلب شرایین همراه با یک بیماری ارثی چربی ها باشد، رسوبات چربی ممکن است بر روی تاندون ها و یا در زیر پوست ایجاد شود که بصورت یک توده قابل مشاهده دیده می شود.

نحوه تشخیص تصلب شرایین

از آنجایی که تصلب شرایین تا هنگامی که جریان خون را محدود نکرده است هیچگونه علایمی ایجاد نمیکند، اهمیت زیادی دارد که قبل از اینکه این بیماری پیشرفت نموده باعث صدمه دیدن اعضای بدن شود آن را در افراد تشخیص بدهیم. آزمایشهای معمول چک آپ که افراد بطور منظم آنها را انجام میدهند شامل آزمایشهایی برای مشخص نمون عوامل خطرساز تصلب شرایین مثل بالا بودن میزان کلسترول خون، فشار خون بالا و بیماری قند (دیابت) می باشد. در حال حاضر توصیه می شود که حداقل بعد از سن ۲۰ سالگی هر ۵ سال یکبار میزان کلسترول خون اندازه گیزی شود.

اگر شما دچار علایم تصلب شرایین شده اید، پزشک ممکن است درخواست آزمایشهایی نماید تا هم میزان صدمه به شریان ها و هم میزان صدمه به اعضایی که توسط این شریان خون رسانی می شودند مشخص گردد. میزان جریان خون در رگهای گرفتار را میتوان با استفاده از اسکن اولتواسوند داپلر (doppler) یا آنژیوگرافی کرونری بررسی نمود. اگر پزشکتان فکر میکند که شریان های کرونری قلب شما گرفتار شده است. ممکن است اقدام به گرفتن نوار قلبی، آنژیوگرافی یا اسکن رادیونوکلئید بنماید تا خونرسانی قلب را بررسی نماید. در بعضی موارد نیز ممکن است تست ورزش انجام شود تا نحوه عملکرد قلب در هنگام فعالیت بدنی مشخص گردد.

نحوه درمان تصلب شرایین

بهترین درمان آن است که اصلا از بروز تصلب شرایین پیشگیری نماییم. اقدامات پیشگیری کننده عبارتند است : پیروی از یک شیوه زندگی سالم با استفاده از رژیم غذایی کم چرب، عدم استعمال دخانیات، انجام تمرینات ورزشی منظم و داشتن یک وزن متعادل نسبت به قد. انجام این اقدامات باعث می شود که خطر بروز تصلب شرایین به میزان زیادی کاهش باید. اگر متوجه شده اید که میزان کلسترول خونتان بالا می باشد اما از سایر جهات در وضعیت سلامت خوبی به سر می برید، به شما توصیه خواهد شد که از یک رژیم غذایی کم چرب استفاده نمایید. همچنین ممکن است پزشک برایتان داروهایی تجویز نماید تا میزان کلسترول خونتان کاهش یابد.

برای افرادی که قبلا دچار سکته قلبی شده اند، تحقیقات نشان داده که بهتر است کلسترول خون آنها حتی از مقداری که برای افراد سالم تعیین شده است نیز پایین تر آورده شود. اگر شما دچار تصلی شرایین هستید و به علایم آن گرفتار شده اید، پزشک ممکن است دارویی مثل آسپرین برایتان تجویز نماید تا احتمال بروز تشکیل لخته خون در شریان صدمه دیده را کاهش دهد.

اگر تصور شود که شما در خطر زیادی برای ابتلاء به عوارض شدید هستید، پزشک ممکن است توصیه به انجام درمانهای جراحی مثل آنژیوپلاستی کرونری بنماید. اگر در جریان خون قلب به میزان زیادی مسدود شده باشد ممکن است نیاز به عمل جراحی بای پَس داشته باشید.

پیروی از یک شیوه زندگی سالم و استفاده از رژیم غذایی مناسب میتواند باعث کند شدن پیشرفت بیماری تصلب شرایین در اکثر افراد شود. اگر قبلا دجار سکته قلبی یا سکته مغزی شده اید میتوانید با انجام اقدامات پیشگیری کننده باعث کاهش بروز عوارض بیشتر شوید.

به این مطلب امتیاز دهید!
0 / 0
برچسب ها

مطالب پیشنهادی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن